Badkamerventilatie: zo blijft uw badkamer droog en schimmelvrij

Waarom een badkamer afzuiging nodig heeft

Een warme douche brengt in korte tijd veel waterdamp in een kleine ruimte. Warme lucht kan veel vocht bevatten. Zodra die lucht tegen een koud oppervlak komt, zoals een buitenmuur, een raam of een slecht geïsoleerd plafond, condenseert het vocht. U ziet dan druppels op de spiegel en de tegels.

Gebeurt dat elke dag en droogt het niet snel op, dan groeit schimmel in de kitnaden en op het plafond. Op een houten vloer of in een zolderbadkamer kan het vocht ook in de constructie trekken. Goede ventilatie haalt het vocht weg voordat het neerslaat, en droogt de ruimte na het douchen snel op.

Wat de regels vragen

Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) stelt eisen aan de ventilatie van bad- en toiletruimtes. In een bestaande woning moet een badruimte volgens IPLO een ventilatiecapaciteit van minimaal 14 dm³/s hebben en een toiletruimte minimaal 7 dm³/s (artikel 3.67, lid 6). Is het toilet in de badkamer, dan geldt de hogere eis van 14 dm³/s.

Bij nieuwbouw gelden dezelfde capaciteiten (artikel 4.122, lid 5). Daarnaast moet volgens IPLO over ventilatie bij nieuwbouw de lucht uit een toilet- en badruimte rechtstreeks naar buiten, niet via een andere ruimte (artikel 4.128). Een kanaal dat door andere ruimtes loopt, mag wel.

Bij een verbouw geldt in principe het rechtens verkregen niveau: het mag na de verbouwing niet slechter zijn dan ervoor. Wordt een installatie volledig vernieuwd, dan gelden de nieuwbouweisen. Voor de badkamer komt het in de praktijk neer op dezelfde 14 dm³/s, met afvoer naar buiten.

De systemen die u tegenkomt

In Nederlandse woningen komt u vier situaties tegen. Welke u heeft, bepaalt wat er bij de renovatie moet gebeuren.

• Natuurlijke ventilatie: een raam of rooster in de buitenmuur, zonder ventilator. Dat is in de meeste gevallen niet genoeg voor een badkamer die dagelijks wordt gebruikt.
• Mechanische afzuiging met een centrale ventilatiebox: een ventiel in het plafond van badkamer, toilet en keuken, met een box op zolder. Verse lucht komt via roosters binnen.
• Balansventilatie met warmteterugwinning: afzuigen en inblazen via kanalen, met een unit die warmte uit de afgezogen lucht terugwint.
• Een losse ventilator in de wand of het plafond, met een eigen kanaal naar de gevel of het dak.

Lucht moet ook binnen kunnen komen

Een ventilator kan alleen lucht afzuigen als er ergens lucht binnenkomt. Bij een badkamer komt die lucht meestal uit de gang, onder de deur door. Milieu Centraal noemt in Ventilatie met mechanische afvoer een spleet van minimaal 1,5 cm onder de deur, of een rooster in de deur.

Bij een renovatie gaat dit vaak mis. De nieuwe vloer wordt dikker, de oude deur wordt ingekort tot hij net vrij loopt, en de spleet is weg. De ventilator draait dan wel, maar verplaatst weinig lucht. Let bij de vloerhoogte op de deur en de spleet eronder.

Het kanaal en de ventilator

Een ventilator is zo goed als het kanaal erachter. Een lang kanaal met veel bochten en een kleine diameter geeft weerstand. De ventilator haalt dan zijn opgegeven capaciteit niet. Houd het kanaal zo kort en recht mogelijk en laat een terugslagklep plaatsen, zodat er bij wind geen koude lucht terugkomt.

Loopt het kanaal door een koude zolder, dan condenseert de vochtige lucht in het kanaal. Dat water loopt terug naar de ventilator. Een geïsoleerd kanaal voorkomt dat. Kies een stille ventilator en bevestig hem trillingsvrij. Bij verbouw stelt het Bbl volgens IPLO ook eisen aan het geluid van nieuwe installaties in verblijfsgebieden.

Een ventilator met een nalooptimer of vochtsensor draait na het douchen door tot het vocht weg is. Dat werkt beter dan een ventilator die met het licht uitgaat.

Ventilatie bij een badkamerrenovatie

Een renovatie is het moment om de ventilatie goed te regelen, omdat het plafond en de wanden toch open zijn. Bij de opname kijken we of er een afzuigpunt is, waar dat naar toe gaat en of de capaciteit voldoende is. Zit er een ventiel van een centrale box, dan is het zaak te controleren of het kanaal schoon en open is.

In een appartement loopt de afvoer vaak via een gedeeld kanaal van de VvE. Daar mag u niet zomaar een eigen ventilator op aansluiten. Meer in badkamer renoveren in een VvE-appartement. In een zolderbadkamer gaat het kanaal meestal door het dak, zie badkamer op zolder.

De elektricien legt de voeding van de ventilator aan voordat de wand dichtgaat. Waar de ventilator komt in de volgorde van het werk, staat in badkamerrenovatie stappenplan.

Goed gebruik na de renovatie

Ook de beste ventilatie werkt alleen als u hem gebruikt. Milieu Centraal adviseert de mechanische ventilatie tijdens het douchen op de hoogste stand te zetten en na het douchen te laten nadraaien. Een raam open laten staan raden ze in de winter af. Wilt u luchten, zet het raam dan maximaal 10 minuten open, direct na het douchen.

Trek na het douchen de vloer en de wanden droog met een trekker. Dat haalt veel vocht weg dat anders door de ventilatie moet worden afgevoerd. Maak de ventielen eens per jaar schoon met een sopje en zet ze terug op dezelfde stand. Gebruik op het plafond geen latex muurverf, maar een vochtbestendige verf.

Ventilatie en schimmel: wanneer het meer is

Komt de schimmel terug, ook met goede ventilatie, dan zit de oorzaak vaak dieper. Een koude buitenmuur, een lekkende leiding in de wand of een waterdichting die het heeft opgegeven. Dan helpt een sterkere ventilator niet en moet de oorzaak worden opgelost. Bij Parus heeft u voor de hele badkamer, inclusief loodgieterswerk en elektra, één aanspreekpunt. Stas kijkt bij de opname waar het vocht vandaan komt.

Veelgestelde vragen